Америк айлд өнгөрүүлж буй анхны маань шинэ жил болж зоорийн давхар дахь олон новшин дундаас нь зул сарын баярын гацуур олохоор ухаж гарлаа. Орчлон дэлхийн түмэн амьтан гэдэг суурин суулаа л бол новшиндоо дарлуулдаг хаа газар адилхан юмдаа гэсэн маягийн бодол төрөн асардаг өвгөнийхөө өв хөрөнгийг ийш тийш нь зөөн хэрэндээ л төвөгшөөнгүй байв. Гэнэт эгэл жирийн хэрнээ хийц маяг хэлбэр загвараараа яг л миний багадаа усанд ордог байсантай адилхан, нимгэн төмөрөөр хийсэн эгдүүтэй жижигхээн тэвш (Банн) гарч ирлээ. Халзан толгой цүдгэр гэдэстэй шовгоо унжуулсан жаахан бор банди тэвштэй усанд суугаа нь харагдах шиг л болж яах ийхийн зуургүй л аль тэртээх хорин хэдэн жилийн өмнөх "бөөдий" бага насны дурсамж сэтгэл нялхаруулан орж ирлээ.
Зуны ид халуунд орон сууцны хэдэн айлуудын халуун ус тасарч хүйтэн устайгаа байгаа нь их юм хэмээн айл хотолгүй л амаглан хөдөөний зангаар залбирцгааж зунжина. Өвөл нь ажилгүй шахуу зогсож зунд нь гэрийн бараа ховорхон харах инженер аав маань уул хадаар хэсдэг ажилдаа яваад өгнө. Нам засаг, эвлэл энэ тэр гээд содон содон үг сонин хэвлэлээс уншиж бичин энд ч ийм хурал тэнд ч тийм цуглаан гээд завгүй явах ээж мөн л гэрийн бараа харах нь ховорхон байжээ. Хоорондоо ойрхон зайтай төрсөн хоёр эгч л надад бараа болж, надад бараа болж ч юу байхав намайгаа арчилж тордон хувцас хунарыг минь угааж ус цасанд оруулан аав ээжийн үүргийг гүйцэтгэнэ. Тэр хоёроос арай томхон нь болохоор аав ээжийг загнахаар өөдөөс илт ундууцан төгсөх ангийн том хүн хичээл номоо хийдэг ах гэртээ тогтох нь бас л үгүй. Зуны халуунд элс шороогоор өдөржин наадаж өнжих би нар салхи үнэртүүлсэн түнжгэр бор банди байлаа. Шагайн чинээ жаахан бор хамраас яагаад тэгж их нус гоождог байсан юм бүү мэд. Бодвол машин болгон орлуулсан тоосгоны тал түрж шороо босгон мөлхөж тоглодог тул тэр тоосноос ч болдог байсан байж болох. Уулын уруу хоёр могой хэзээний л уралдаастай. Эгч нар маань намайгаа харлаа л бол нусыг чинь авна гээд л хөөцөлдөнө. Би ч зугтааж гарах хэдий ч аргагүй хэдэн насны зөрүү дор нь л барьж аваад хамрыг маань угаар нь салгачих шахан өвтгөж цэвэрлэнэ. Гэвч нэмэргүй хамраа даран зугтаах нь нэг өдөрт хэдэн удаагийн явдал болдог байсан юм. Энэнээс гадна өдөржин шороон дээр мөлхөж тоглох надад усанд орно гэж нэг том ажил байдаг байлаа. Өдөр болгон усанд ороод байхгүй ч гадаа удаан тоглосны буян, арьсан дээр шүү ургах шахан цахлайтсан намайг том эгч байс гээд л усанд оруулна. Халуун ус байхгүй тул том цайран түмпэнд ус хийж цахилгаан зуухан дээр халаана. Эхлээд тэвшний ирмэг дээр хоёр гараараа даран тонгойж толгойгоо угаалгана даа. Үсээ хусуулж мөлчийсэн толгойг савандаж мөлгөр зөөлөн гараараа аль болох аядуу угаах хэдий ч над шиг янгууч хүнд энэ нь том тамалгаа шиг санагддаг байлаа. Үсний ширхэг нэг сөргүүлэн нэг налуулан угаахад хуйх хорсож дээрээс нь яаж ч тас аниад нүдэнд саван орох тул уйлагнан цовхочиж нэг гараараа хар таамгаар эгчийгээ нүдэн чарлах бөгөөд надад гөвшүүлж сурсан эгч ажирсан шинжгүй "аавыг ирэхээр хэлнэ дээ чамайг" гэх эс бол "ахаа энэ чинь маяглаад байна шүү" гэж цаашаа хашиграх маяг үзүүлэн хэрэндээ л хичээн хэд дахин угаана. Дараа нь дотуур өмдөө тайлан шидээд тэвштэй усандаа сууна. Тэгэхдээ баахан тоглоом усандаа авч орно гэж уурлахыг нь яана. Биеийг маань алчуур савандан хэдэнтээ угаагаад дараа нь босож зогсоон дээрээс урьдаас бэлдэж бүлээсгэсэн ус хийнэ. Халуун байнаа түлэгдлээ гэж уйлагнан эс бол хүйтэн байна хэмээн уурлаж тэвшинд заларсан бурхан аятай авирладаг байждээ. Хажуугаар нь муу боожгойгоо хоёр гараараа дарчихаад л бөөн маяг болно. Зургаа долоон орчим насны надад ичих гэдэг бас нэг маяг хэдийн буй болоод байсан нь тэр биз. Нэг нь надаас тав эгч гэхээр арван нэг хоёр орчим настай нөгөөх нь есөн настай хоёр эгч гэр орны угааж цэвэрлэхээс эхлэн хоол хийх, намайг арчлах гээд бүхий л ажлыг амжуулдаг байжээ.
Нэг орой хоолны дараа эгч аанай л намайг усанд оруулах гэж том цагаан саванд ус хийн халаалаа. Энэ зуур нь би хэсэгхээн тоглочихоод ирье гээд хүүе! гэхийн завдал өгөлгүй год үсрэн гарав. Зуны намуухан орой байрны хүүхдүүд бүгд хөөцөлдөж тоглон, орлилдож хашигран, ёстой л багачуудын найр гээч нь болж байсан болохоор усанд орох энэ тэрийг аль эрт мартан толоомондоо ухаанаа өглөө. Нэг мэдвэл нар аль хэдийн шингэж үдшийн бүрий айсуй. Гэнэт эгч бас гэр бодогдон амьсгаа дээгүүр гүйсээр гэртээ орсонд гэрээс нэг л муухай үнэр үнэртээд явчилаа. Хамраа даран хоёр муу шаахайгаа тайлж шидээд том өрөөнд орвол буйдан дээр эгч хөлөө боочихсон хэвтэж хажууд нь цагаан халаадтай эмч ээжтэй нэгийг зөвлөн ярьж сууна.
- Пөөх! Яасан муухай үнэр вэ? Ажаа хөлөө яагаа вэ? гэж асуувал жижиг эгч нулимстай нүдээр надруу харан
- Ажаа хөлөө түлчихсэн! Тэгээд доргоны тос түрхсэн гэж хэлэхэд нь дорго гэж түнтгэр алаг амьтны зураг үзэж байснаас тос гоождог гэдгийг нь мэдээгүй би ам ангайн гайхаж
- Яамар муухай үнэртэй амьтан бэ?! гээд бушуухан гарч нүүр гараа угаагаад аав ээж хоёрын өрөөнд орж хэвтлээ. Удсан ч үгүй ээж орж ирснээ миний хүү том өрөөндөө унтахгүй яасын? гэхэд нь ажаагаас муухай үнэр үнэртээд бөөлжис хүрээд байна гэж билээ.
Маргааш өглөө нь босож гал тогоонд орвол шинэхэн будсан байсан шал өнгө нь өөрчлөгдөж алаг болсонд бас л гайхаж “энэ яачихаав?” гэвэл Ээж:
- Эгч чинь чамайг усанд оуулах гэж ус халааж байгаад тэрийгээ зуухан дээрээс өргөөд гар нь халж сандраад алдаж асган хөлөө түлчихсэн юм. Тэгээд л энэ будаг хүртэл түлэгдээд ийм болохгүй юу даа гэж билээ. Хэдэн сарын дараа эгчийн түлэнхий эдгэж шилбэнээсээ доош хөлийнх нь хурууны салаа хүртэл цагаан алаг сорви үлдсэнсэн.
Тухайн үедээ өдөр болгон хийдэг энгийн нэгэн үйл, дурсамж болохоороо хадганд боосон судар задлах шиг нандин болдог ажгуу. Аав ээж, ахын хайраас илүүтэйгээр хоёр муу эгчийнхээ халамжинд эрх бяцхан дүүдэй болон өсжээ би. Намайг айлын хүүхдээс өмөөрөн эрэгтэй хүүхэдтэй зодолдож , өвлийн хүйтэн өдөр цэцэрлэгээс авахдаа гар нь даарна гээд бээлийгээ гарт минь давхарлаж өмсгөн өөрөө ханцуйдаа гараа зөрүүлэн явж, гэрийн олон ажлын хажуугаар тэнэг зөрүүд миний даалгаварыг хийлгэх гэж бэхээр цацуулан цацуулан сууж байсан сэрэмгэр жаахан охидууд минь. Дүүтэй хүмүүс болохоор жаргалтай хүүхэд насаа эрт гээж эрх ямба бүхнээ надад булаалагсан хэдий ч эервүү зөөлөн аашиндаа намайгаа бөмбөрүүлж байсан миний хоёр эгч. Амьдрал хув заяаны эргүүлэгээр Ази, Европ, Америк гээд л тив дамнуулан цөлөгджээ бид. Уулзах өдөрөө жилээр тоолон товлох болж, ярих зүйл нь дурсамж л болждээ. Намайг жаахан өвдлөө гэвэл хаа байсан холоос бие чинь яаж байна хэмээн өдөр болгон шахуу утасдаж сэтгэл зовних. Эхнэртэй минь зэрэгцэн эм тариа гэж сандарцгаах. Архи уув! явдал муутантай нөхөрлөв! хэмээн ахин дахин захих хоёр эгч минь хэдийн уулын чинээ том эр болсон намайгаа буудайн чинээ бор дүү шигээ л санаж явах юмдаа.
Амьсаглахаас өөр завгүй шахуу хүний газрын тэнгэр доор та хоёрынхоо тухай бүгээн дурсамжаар сэтгэлээ амирлуулж ч чадахгүй гүйж явна даа тэнэг бяцхан дүү чинь…
Rockford 01.08.2009

Сэтгэгдэлүүд:
Анхны хайрыг хүлээгээд л байгаа шүү
arhi demii dee,
Ah egchtei baih saihan shyy !!! Amidraliin erheer hol baih muuhai um.
Toroi Bandiin durguig hyrgej baij yrgeljlel unshij chadahgyi bolgochihovdoo !!!
hangaihan yaah ve, ovstei nogootoi, chuluutai, yadahad l ursgal goltoi yum bolohoor naad nernees angid baij, zov uu? namaig ingelee geed chi bichihee zogsoochihgui biz de,naad tagm-tan sandraad l, bi ch bas shalchiigaad l baina.
Za tegeed tanilcaj talhilcaj baigaa hymyysiin dunduur yg havchuulj gai bolohoo boliyo doo bi he he he
Бид ч бас бага эрэгтэй дүүгээ байнга л бага юм шиг санаад байдгийм
За тэр дуут нуур гэдэг чинь Завханд байдаг гэж сонсон, танайд бас байдаг байх нь уу, сайн эр ээ? Тэр чинь бугтай гэж дуулцгаагаад байх юм, цаана чинь. кккк
noir hureh boloogui ee, margaash tolovloson ajil alga,
Бас ярих юм нь дурсамж болж гэж нээрээ л тийм болдог байхдаа,
Алтан-Овоо, Шилийн богд, Дарьганга нутаг миний ч бас нутагаа.
Өнгөрсөн зун Алтан-Овооны наадмаар нутагтаа очин Алтан дарь овоондоо мөргөж, Шилийн богд уулан дээрээ гарч нар мандахыг харж хийморио сэргээн, Ганга, Зэгст, Дуут нуурууддаа умбаж шумбан, Дагшин булаг, Оргихын булгийнхаа рашаанаас амсаад ирсээн. САйхан байсан шүү.
Ганга нуураас ниссэн хун
Намартаа заавал цуглардаг юм
Ганга нуураас явсан хүн
Насандаа заавал эргэдэг юм гэж.
Ганган байгалийг тольдсон
Гангын нуур нь цэлгэр дээ гээд дуунд Ганга нуур, Зэгст нуур, Дагшин булаг гээд дуулдаг шд.энийг хэлээд байгаату эсвэл.
Торгоны сайныг өмдөг байлаа
Торой бандийг байхгүй дээ
Тостой дааву ч олдсонгүй ээ ляляля
saihan haragdaad bdag yumaa
Тэгэхдээ л өвдөөд хэвтэж байхад мминь нулимастай нүдтэй орж ирдэг охин дүүтэй хүн дээ.
Thanks,
ганга нуур оргихийн булаг этр гээд танай нутгаар аялах юмсан гэж боддогым. Блогоос чинь бас нилээн мэдээлэл авах юмөө..
дуут нуур нь дуулдаг гэнэ дуунд нь уяраад уйлдаг гэлцдэг ч билүүү сэтгэгдэлүүдээс тэр дуу санаанд буув .
Сэтгэгдэл үлдээх: